Дэлгэрэнгүй
Татаж авах Docx
Дэлгэрэнгүй уншаарай
Өнөөдөр Чатрал Санж Дорж Ринбүүчийн “Амь аврахын ач тус”, “Сургаал үгс” бүтээлүүдээс толилуулах гэж байгаадаа таатай байна. “Амь аврахын ач тус” номд амьд төрөлтнийг хөнөөхгүй байх, амьтан-хүмүүсийг бойны газраас гаргахад нь туслахын ач буяныг дэлгэрэнгүй тайлбарласан байдаг. Харин “Сургаал үгс”-д хүний энэ амьдралыг эрхэмлэн нандигнаж, оюун санааны дэвшилд хүрэхийн ач холбогдлыг онцолдог.Амь аврахын ач тус“Лам, Аюуш Бурхан, бясалгалын зам мөрд суралцагч бодисадва нарт мөргөе. Одоо би амьтдыг чөлөөлж, амийг нь хөнөөхөөс аврахын ач тусыг товчхон өгүүлье. Амьтдыг нядалгаанаас юм уу аливаа үхлийн аюулаас бүрэн цэвэр сэдэл, үйлээр аврах нь Шагжамуни Буддагийн бүх шавь нарын дагаж мөрдөх ёстой зан үйл гэдэг нь эргэлзээгүй мөн болой. Үүний ашиг тусыг нарийвчлан дүрсэлсэн олон судар, тарни, тайлбар бий. Энэтхэг, Төвөдийн тоо томшгүй олон эрдэмтэй, гэгээрсэн их багш нар Амьтанд тус хүргэхийн үнэ цэнэ, ач холбогдлыг онцлон айлдсан билээ. Суурь хөлгөнд ч бусдад хор хүргэхээс зайлсхийхийг сургадаг. Их хөлгөнд энэ нь бодисадвагийн сурах ёстой зүйл бөгөөд Нууц тарнийн ёсонд Ратна овгийн гол самаяа /тангараг/ билээ.Үүний цаад учир шалтгаан гэвээс: энэ хорвоод хэнд ч аминаас нь илүү эрхэм зүйл гэж үгүй. Тиймээс амийг нь таслахаас илүү том гэмт хэрэг гэж үгүй. Амьтдыг аварч, амийг нь хөнөөхгүй байхаас илүү агуу буян хураах нөхцөлт сайн үйл гэж үгүй. Тиймээс, аз жаргал, сайн сайхныг хүсэж байгаа бол, судар ном, учир шалтгаанаар батлагдсан, саад бэрхшээл, болзошгүй аюулаас ангид энэхүү төгс дээд аргад шамдан зүтгэ.Өөрийн биеийг авч үзээд, үүнийг жишээ болгон бусдад хор хүргэж болзошгүй аливаа үйлээс зайлсхий. Шувуу, загас, буга, үхэр, бүр өчүүхэн жижиг шавж гээд амьтай бүхнийг хөнөөхгүйн төлөө хамаг хүчээ дайчил, оронд нь тэдний амь насыг аврахыг хичээн, айдас бүхнээс тэднийг хамгаалагтун. Ийм үйлс бүтээхийн ач тус нь төсөөллөөс давсан зүйл юм. Энэ бол өөрийн тань урт наслахын хамгийн сайн дадал ба амьд хийгээд үхэгсдэд зориулсан хамгийн агуу зан үйл билээ. Энэ бол бусдад ач тус хүргэх миний чухал дадал билээ. Энэ нь гадаад болон дотоод бүхий л саад бэрхшээлийг арилгадаг, хичээл чармайлтгүйгээр, аяндаа таатай нөхцөлийг авчирдаг. Бодь сэтгэлийн эрхэм ухаанд урамшин, үнэнч, ариун хүсэл тэмүүллийн залбирлаар дүүрэн байхад, энэ нь хүмүүнийг төгс гэгээрэлд хүргэж, өөрийн болон өрөөлийн сайн сайхныг бүтээх болно. Үүнд та огтхон ч эргэлзэх хэрэггүй!Сэтгэлээ буян, сайн үйлд чиглүүлдэг хүмүүс өөрийн нутагт ан агнах, загасчлахыг хориглох ёстой. Зарим шувууд, ялангуяа, галуу, тогоруу зэрэг нь үйлийнхээ үрээс болж намар өмнө зүгт, хавар хойд зүгт нүүдэллэн нисдэг. Заримдаа нислэгийн хүчин чармайлтаас болж ядарч туйлдан, эсвэл төөрснөөс болж, зарим нь газардахаас өөр аргагүй болдог, шаналж, айж, түгшсэн байдаг. Ийм зүйл тохиолдвол, тэдэн рүү чулуу шидэж, буудаж болохгүй. Тэднийг алж, хор хүргэх гэж оролдох ч хэрэггүй. Харин тэднийг хамгаалж, дахин саадгүй нисэхэд нь тусал. Хамгаалалтгүй, ядарч цөхөрсөн хамаг амьтдад ха-ламж хайраа үзүүлэх нь хайр энэрлийг үндсэн цөмөө болгосон хоосон чанар дээр бясалгахтай адил буяныг авчирдаг хэмээн сүр жавхлант Атиша Гэгээн айлдсан билээ.Лам нар, түшмэд, хувраг, гэлэнмаа, эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүс ээ, та нарын эрх мэдэл байгаа газар бүхэнд нөлөөгөө үзүүлж, амьтдыг чөлөөлж, амийг нь аврахын төлөө чадах бүхнээ хийгтүн, мөн бусдыг ч ийм зүйл хийхэд уриалагтун. Үүнийг үйлдсэн газар бүхэнд хүмүүний дунд өвчин эмгэг […] ари-лж, ургац арвин ургаж, а-мь нас уртсах болно. Хүн бүр элбэг дэлбэг аз жаргал, сайн сайхныг эдэлж, үхэхдээ дээд ертөнцөд гайхалтай дахин төрлийг олохоосоо өмнө төөрөлдсөн туршлагаасаа салах болно. Эцэст нь, энэ нь хүмүүнийг төгс дээд гэгээрлийн төлөвт хялбархан хүргэх нь дамжиггүй. Доктор Дордракийн хүсэлтийн хариуд, […] Амьтны амийг аврахын төлөө тасралтгүй хичээн зүтгэдэг Чатрал Санж Дорж хэмээгч хүн санаанд орж ирсэн бүхнээ аяндаа бичиж үлдээлээ. Үүний ач тусаар хамаг амьтад гэгээрлийн үйлсийг хэрэгжүүлэх болтугай! Мамаколинг саманта!”Сургаал үгс“Намо гурубхья! Хариулж баршгүй ачит эрдэнэт их багш Пема Ледрел Цал минь ээ, толгой дээрх титмийн чимэглэл мэт үргэлж байгаасай хэмээн би залбиръя! Сансрын хүрд хийгээд түүний доод ертөнцийн зовлон бүхнээс биднийг энд, одоо ангижруулахын төлөөадис ивээлээ хайрлана уу! Энд цугласан эрхэм шавь нар минь, сайтар сонсогтун, зүрх сэтгэл нь эвдрээгүй бүх хүн үүнийг анхааран сонсоно уу: Хүмүүний төрлийг олох боломж зуун тохиолд ганц л заяадаг. Одоо та энэ ганц боломжийг олсон атлаа, дээдийн Номыг дадуулахгүй бол, ахин ийм ховор боломжийг олно хэмээн хэрхэн найдаж чадах билээ? Тийм учраас та өөрийн нөхцөл байдлын давуу талыг ашиглах нь чухал. Бие махбодоо зарц, таныг тээж яваа хэрэгсэл хэмээн төсөөлж, түүнийг нэг ч хором идэвхгүй байлгаж болохгүй. Үүнийг сайтар ашиглаж, бие, хэл, сэтгэлээ бүхэлд нь буяны үйлд дайчил.”
