Хайх
Монгол хэл
  • English
  • 正體中文
  • 简体中文
  • Deutsch
  • Español
  • Français
  • Magyar
  • 日本語
  • 한국어
  • Монгол хэл
  • Âu Lạc
  • български
  • Bahasa Melayu
  • فارسی
  • Português
  • Română
  • Bahasa Indonesia
  • ไทย
  • العربية
  • Čeština
  • ਪੰਜਾਬੀ
  • Русский
  • తెలుగు లిపి
  • हिन्दी
  • Polski
  • Italiano
  • Wikang Tagalog
  • Українська Мова
  • Бусад
  • English
  • 正體中文
  • 简体中文
  • Deutsch
  • Español
  • Français
  • Magyar
  • 日本語
  • 한국어
  • Монгол хэл
  • Âu Lạc
  • български
  • Bahasa Melayu
  • فارسی
  • Português
  • Română
  • Bahasa Indonesia
  • ไทย
  • العربية
  • Čeština
  • ਪੰਜਾਬੀ
  • Русский
  • తెలుగు లిపి
  • हिन्दी
  • Polski
  • Italiano
  • Wikang Tagalog
  • Українська Мова
  • Бусад
Гарчиг
Тайлбар
Одоо үргэлжлүүлэн

Мод хуурмаг ертөнцийн юуг илчилдэг вэ?

Дэлгэрэнгүй
Татаж авах Docx
Дэлгэрэнгүй уншаарай

Бид модыг газраас ургадаг гэж боддог ч түүний бодисын ихэнх нь үнэндээ агаар дахь үл үзэгдэх нүүрсхүчлийн хийнээс үүсдэг. Нарны гэрлийн эрчим хүчээр тэр нүүрстөрөгч хатуу мод болж, улмаар бидний болон бусад амьд биетийн бие махбодын нэг хэсэг болдог. Энэ нь бүх амьдрал бодисын нэгэн ижил мөчлөгөөр холбогддог бөгөөд бат бөх, мөнхийн мэт харагддаг зүйл үнэндээ атомуудын түр зуурын байрлал төдий болохыг харуулдаг.

2026 оны долоодугаар сарын 21-нд бидний Хамгаас Хайрт Төгс Гэгээрсэн Их Багш Чин Хай (веган) Доси ертөнцийн сүнслэг зэрэглэл болон Ну хаан Эрхэм Дээдсийн талаарх ойлголтоо хуваалцсан юм. Тэрээр мөн энэхүү биет ертөнц бол хуурмаг хэмээн айлдсан:

Бидний Эцэг Эх, Төгс Хүчит БУРХАН, бидний МАПА бидэнд хамгийн сайн сайхан бүхнийг, хамгийн аз жаргалтай, дээдийн жаргалтай амьдралыг өгөх гэж үргэлж хичээдэг. Тэгээд МАПА энэ БУРХАНЛАГ бус, Диваажин шиг биш ертөнцөд ирэх эсэхийг тань хүртэл өөрсдөөр тань сонгуулсан. Харин та нар ирэхийг сонгосон. Та нар ялгааг нь мэдрэхийг хүссэн. Тиймээс Диваажингийн амьдралаас өөр шинэ зүйл сурч, буянаа хураан, амьдралаа бүтээж, адислалаа хүртсэн мэт мэдрүүлэхийн тулд доош бууж ирэхийг тань хүртэл БУРХАН та нарт зөвшөөрсөн.

Энд бууж ирээд эцэс төгсгөлгүй зовох хүртлээ та нар ингэж л бодож байсан. Учир нь энэ бол өөр ертөнц. Өөр хэлбэлзлийн нөлөөтэй, өөр эрчимтэй. Эндхийн амьдрал Диваажингийнх шиг тайван, жаргалтай, амарлингуй биш. Диваажингийн хамгийн доод түвшин ч энэ хуурмаг биет ертөнцөөс сая дахин дээр. Энэ ертөнц биетэй, хүрч, харж, мэдэрч болох ч бүхэлдээ хуурмаг. Үүнийг муу энергиэр бүтээж, та нарыг урхидан, бүгд жинхэнэ бодит гэж итгүүлэхийн тулд бий болгосон.

Мод, үндэс болон модыг бүрдүүлдэг бүхнийг төсөөлөөд үз. Бид модыг газарт үндэслэж, газраас бүтсэн гэж боддог. Гэвч мод агаар, агаар дахь энерги, түүний зарим бүрэлдэхүүнээс бүтдэгийг эрдэмтэд хэдийн мэддэг болсон. [...] Тэгвэл хүн ч бас үүнтэй адил гэж төсөөл. Олон бүрэлдэхүүн хэсэг нэгдэж байж хүнийг бий болгодог. Анхны хүмүүс ч мөн, хожим эхийн хэвлийд бүрэлдэх хүмүүс ч мөн.

Хүмүүс мод, ургамлыг газраас урган гардаг гэж боддог. Харин тэдгээрийн мөн чанар хаанаас бий болдгийг асуувал, эх үүсвэрийг нь олж мэднэ. Мод агаараас бий болдог гэж үү? Мэдээж тэдгээр нь... Үгүй ээ, тэд агаараас бий болдог.

Мод шиг хатуу биет хэрхэн бидний нүдэнд ч үл үзэгдэх зүйлээс голчлон бүтдэг юм бол? Ид шид мэт сонсогдож байна! Тэгвэл Нобелийн шагналт агсан Ричард Фейнманы тайлбарт тулгуурлан шинжлэх ухаан юу гэснийг харцгаая: Модны жингийн ихэнхийг усаар тайлбарлах боломжгүй. Фотосинтезийн явцад мод H2O-г задалж, устөрөгчийг нь ашиглаад хүчилтөрөгчийг агаарт ялгаруулдаг. Гэвч устөрөгч туйлын хөнгөн, харин мод үндсэндээ нүүрстөрөгчөөс тогтдог бөгөөд энэ нь модны хуурай жингийн 50 орчим хувийг эзэлдэг. Асуудал үүнд оршино!

Хэрэв мод ургахын тулд хөрсийг иддэг бол эртний ой бүрийн доорх газар аварга хонхор болон суух ёстой. Гэвч тэгдэггүй. Үндэс азот, фосфор, кали зэрэг эрдсийг шингээдэг ч эдгээр нь хуурай жингийн ердөө 1-2 хувийг эзэлдэг. Тэгэхээр модыг бүрдүүлдэг бодисын ихэнх нь хөрс, уснаас өөр эх үүсвэртэй байх ёстой. Хариулт нь үнэхээр санаанд оромгүй: Мод агаараас нүүрсхүчлийн хий (CO2)-г шингээн авч, голчлон түүгээр ургадаг.

Агаарыг ашиглан хэрхэн аварга болтлоо ургадаг вэ? Нүүрстөрөгч бол амьд биетийн хамгийн үнэ цэнтэй материал. Бараг бүхнийг бүтээж болох химийн олон зориулалттай түүхий эд бөгөөд ихээхэн хэмжээ нь агаар, далайд тархан оршдог. Тэрбум гаруй жилийн өмнө ургамлын өвөг дээдэс бусад амьд биетээс илүү үр дүнтэйгээр нүүрстөрөгч хуримтлуулж сурсан нь тэднийг ийнхүү амжилттай дэлгэрэхэд хүргэжээ. Тэд түүнийг ашиглан улам бүр ургасан юм. Өнөөдөр дэлхийн нийт биомассын 80 хувийг ургамал бүрдүүлэн, нарийн зохион байгуулалттай бүх амьд биетийн оршин тогтнох үндэс суурь болж байна. Учир нь амьтад хэрэгцээт нүүрстөрөгчөө ургамал, эсвэл өвсөн тэжээлтнээс л олж авдаг. Мод бол асар их нүүрстөрөгч хуримтлуулахын тулд ургамлын бий болгосон онцгой ухаалаг шийдэл юм. Мод том, хүнд учраас маш их материал шаарддаг. Гэвч агаар мандлын ердөө 0.04 хувь нь CO2 буюу нэг сая агаарын молекул тутамд 425 CO2 молекул байдаг. Нэг тонн нүүрстөрөгч авахын тулд мод 6,000 тонн буюу таван сая шоо метр агаарыг боловсруулах шаардлагатай! Энэ бол асар их хэмжээ.

Мод титэм хэсэгтээ биологийн асар том үйлдвэр байгуулж, энэ бэрхшээлийг шийддэг. Мөчир, салаа мөчир, хэдэн зуун мянган нарийн мөчир бүхий сүлжээ нарны гэрэл өөд аажмаар ургаж, сая хүртэлх навчийг тэтгэдэг. Эдгээр навч бичил үйлдвэрлэлийн цэг мэт ажиллаж, агаараас нөөц татаж аван, үндэснээс ус, эрдэс хүлээн авч, хаягдлаа ялгаруулахын зэрэгцээ орон нутгийн уур амьсгалыг хүртэл өөрчилдөг.

Үндсэндээ мод бол нарны гэрлийг эрчим хүчний эх үүсвэр болгон, агаараас бодис татаж аваад хатуу биет болгон давхарлан хуримтлуулдаг машин юм. Таны харсан мод бүр талстажсан агаар мандал. Өөрөөр хэлбэл, модон ширээ, шалны банз, цаас, усан онгоц, ой мод бүгд үл үзэгдэх хийнээс хэсэгчлэн эхэлсэн. Сонирхолтой байгаа биз!

Ингээд модны материал хаанаас үүсдэгийг бид мэдлээ. Гэвч үл үзэгдэх CO2 хэрхэн хатуу мод болдог вэ гэсэн нэг асуулт үлдлээ. Мод навчин дээрх амсрын нүх хэмээх бичил сүвээр нүүрсхүчлийн хийг шингээдэг. Нарны гэрлийг ашиглан нүүрстөрөгчийг биеэ бүрдүүлэх молекул болгон хувиргаж, хүчилтөрөгчийг агаар мандалд буцаан ялгаруулдаг. Бидний амьсгалаар мод, модны амьсгалаар бид амьд явдаг. Нүүрстөрөгч, хүчилтөрөгчийн тасралтгүй солилцоонд бид хүйн холбоотой хоршин бүжиглэж, амьдралыг тэтгэгч агаар мандлыг хамтдаа бүтээдэг ажээ.

Та бүхэн сургуульд байхдаа фотосинтез гэдэг үгийг сурсан байх. Гэхдээ энэ үйл явц үнэндээ хэчнээн гайхамшигтайг мэдэхгүй байж магадгүй. Үүнийг дэлгэрэнгүй авч үзье. Нарны гэрэл навчинд тусна. Бараг 150 сая километрийн алсад орших одноос гэрэл ирж, хоосон орон зайгаар энерги зөөдөг. Энэ бол цахилгаан соронзон цацраг.

Цахилгаан соронзон цацраг

Тэдгээр цахилгаан соронзон долгион навчны эс дэх хлорофиллийн молекулд тусахад гайхамшигтай зүйл болдог.

Гэрлийн энергийг хлорофиллийн молекул дахь электрон шингээн авч, илүү өндөр энергийн төлөвт шилжинэ. Дараа нь уг энергижсэн электрон электроны тээврийн гинж хэмээх молекулуудын гинжин хэлхээгээр дамждаг. Ийн шилжих явцдаа эсийн үйл ажиллагаанд хэрэглэдэг энергийн нэгж болох ATP-г үүсгэх хүчийг өгдөг.

Үүнийг гэрлийн урвал гэдэг.

Гэрлийн урвал

Цахилгаан соронзон цацрагийн энергийг шингээн авч, химийн хэлбэрээр хадгалдаг. Дараа нь ургамал хуримтлуулсан энергиэрээ бараг итгэмээргүй зүйл хийдэг. Тэр CO2-ыг авна. Нүүрсхүчлийн хий бол тогтвортой молекул. Тэр өөрийн дураар модны хэсэг болдоггүй. Гэвч ургамал маш ухаалаг тул энергийг ашиглан нүүрстөрөгчийг шинэ бүтэцтэй болгох аргыг мэддэг. Олон шат дараалсан урвалаар нүүрстөрөгч нь глюкоз буюу энгийн сахар болон хувирна. Энэ нь энергийн нөөц төдийгүй бүтцийн үндсэн нэгж болдог бөгөөд ихэнх амьтан-хүний авдаг нүүрстөрөгчийн гол эх үүсвэр юм.

Ургамал олон мянган глюкозын молекулыг холбон, целлюлоз хэмээх урт давтагдах гинж үүсгэдэг. Энэ нь ургамлын эсийн хананы үндсэн бүтцийн материал билээ.

Целлюлоз = Ургамлын эсийн хана

Мөн эсийн ханыг бэхжүүлж, модлог эдэд хатуу, бат шинж өгдөг лигнин үүсгэнэ. Молекулын түвшинд энэ бүхэн атомуудын хоорондох цахилгаан соронзон хүчээр холбогддог. Эдгээр материал нийлж, бидний мод гэж таньдаг бүтцийг бий болгодог.

CO2 → Глюкоз → Целлюлоз + Лигнин → Мод

Ийнхүү гараараа хүрч болох мод бий болдог. Гэвч түүх модоор төгсөхгүй.

Ургамал бол нарны гэрэл, агаар мандлын нүүрстөрөгч, түүнээс үргэлжлэх хүнсний хэлхээг холбох завсрын гүүр юм. Таны булчин, арьс, эрхтэн, мэдрэлийн эс дэх нүүрстөрөгч энэ мөчлөгөөр дамжин ирдэг. Тэрхүү нүүрстөрөгч нэгэн цагт агаар мандалд байсан байна. Ургамал түүнийг шингээн авчээ. Химийн урвал түүнийг хувиргасан юм. Хоол хүнс түүнийг дамжуулсан байна. Нэг талаар та бол амьд бие болон дахин зохион байгуулагдсан агаар бөгөөд цахилгаан соронзон холбоосоор нэгдэж, эртний нарны гэрлээр тэжээгддэг. Таны бие дэх нүүрстөрөгч таны нэг хэсэг болохоосоо өмнө агаар мандал, ургамал, хоол хүнс, тоо томшгүй олон амьд организмаар дамжин аялжээ. Олон тэрбум жилийн турш нүүрстөрөгч амьд биетүүд болон агаар мандлын хооронд тасралтгүй эргэлдэж ирсэн байна. Тиймээс та өмнө нь тоо томшгүй олон зүйлийн хэсэг байсан, цаашид ч олон зүйлийн хэсэг болох атомуудын түр зуурын нэгдэл юм.

Шинжлэх ухааны энэ дүр зураг хүн төрөлхтөн биет ертөнцөд улам бүр хүлэгдэж буйг өгүүлсэн бидний Хамгаас Хайрт Төгс Гэгээрсэн Их Багш Чин Хай (веган)-н тайлбарласан Буддын сургаалтай дүйцнэ:

Будда судартаа анх хүмүүс бие махбодын ямар ч хязгаарлалтгүй, бүр бие махбод ч үгүй байсан гэж айлдсан байдаг. Тэд Брахмагаас ирсэн. Тэд хаа сайгүй чөлөөтэй зорчиж, бүх талаар эрх чөлөөтэй байсан. Тэгээд энэ ертөнцөд, энэ ертөнцөөс бий болсон зүйлсийг идэж эхэлсэн. Ийнхүү аажим аажмаар биет төрөлтнүүд болж биежжээ. Тэгээд эргэн тойрных нь бүх зүйл аажмаар тэдэнд нөлөөлөх боломжтой болсон байна. Тэд улам улам хүндэрч, эргэн тойрныхоо юм бүхэнтэй улам бүр адилхан болжээ. Эргэн тойрных нь бүхий л зүйлийн амьдрах хугацаа хязгаартай, мөн цаг агаар, орчин нөхцөл, янз бүрийн байдлаас шалтгаалан зовдог байсан агаад хүмүүс ч бас тийм болсон байна.

Мод болгон бид тусгаар оршихуй бус, харин бүх организмтай холбогдсон бодис, энергийн асар том сүлжээний зангилаа гэдгийг сануулдаг. Мөн бидний хардаг зүйлсийн ихэнх нь үл үзэгдэх агаараас бүтдэг энэхүү хуурмаг биет ертөнцөд ухамсартай амьдрахыг сануулна. Сүнс тань сүр жавхлант Жинхэнэ Би-гээ үргэлж санаж, махан бие болон түүнд нөлөөлөх бүхний хүлээснээс ангижрах болтугай. Тэгвэл та сүнслэг утгаараа анх байсан газартаа буцаж чадна.
Дэлгэрэнгүй үзээрэй
Хамгийн сүүлийн бичлэгүүд
Богино хэлбэр
2026-11-17
511 Үзсэн
Урлагийн ертөнцөөр аялахуй
2026-11-17
551 Үзсэн
Багш шавийн шүтэлцээ
2026-11-17
798 Үзсэн
36:55
Онцлох мэдээ
2026-11-16
7 Үзсэн
Онцлох мэдээ
2026-11-16
5822 Үзсэн
Онцлох мэдээ
2026-11-16
1073 Үзсэн
Шинжлэх ухаан ба сүнслэг байдал
2026-11-16
8 Үзсэн
Шэйр
Шэйр хийх
Шигтгэсэн видео
Эхлэх
Татаж авах
Гар утас
Гар утас
iPhone
Андройд
Гар утсаар үзэх
GO
GO
Апп
QR кодыг уншуулна уу, эсвэл татаж авах зөв утасны системийг сонгоно уу
iPhone
Андройд
Prompt
OK
Татаж авах